Informatie voor spreekbeurten en verslagen

De uitvinding van de metaaldetector en zijn toepassingen.

Alexander_Graham_Bell

Alexander Graham Bell

Al in 1881 maakte Alexander Graham Bell een eenvoudige metaaldetector om de kogel te vinden in het lichaam van de vermoorde president James Garfield.

moord op James Garfield

De aanslag op president James Garfield

Het basisprincipe van de metaaldetectie was al in de 19e eeuw bekend en werd door Alexander Graham Bell toegepast in een apparaat om kogels in het menselijk lichaam (specifiek dat van de Amerikaanse president James Garfield) op te sporen. Na de ontdekking van de röntgenstralen in 1895 raakte dit apparaat in onbruik. Omdat er geen rechten op waren vastgelegd kon Gerhard Fischer eind jaren twintig op zijn eigen apparatuur patent verkrijgen. Gerhard Fischer was een Duits-Amerikaans ingenieur en nu officieel de uitvinder van de metaaldetector. Na zijn opleiding aan de universiteit van Dresden vestigde hij zich in de Verenigde Staten. Daar hield hij zich bezig met apparatuur voor vliegtuigen om door middel van radiogolven hun richting te zoeken (aircraft radio direction finders). Hij ontdekte dat zijn instrumenten ook reageerden op de aanwezigheid van metalen in de bodem en vroeg patent aan op deze vinding. Fischer ontwikkelde een draagbare versie van zijn apparaat dat hij in 1931 in een eigen bedrijf, Fisher Research Laboratory, ging maken.

Fisher

Hoewel Fischer in eerste instantie zijn metaaldetector zag als middel om naar ertsen te zoeken voor de mijnbouw, werd het apparaat vooral bekend in de Tweede Wereldoorlog als instrument om mijnen op te sporen. Hier onder zie je een Amerikaanse soldaat die met een metaaldetector naar wapens en munitie zoekt in Irak. De metaaldetector wordt dus in het leger gebruikt om landmijnen en andere wapens op te sporen.

Couterinsurgency Operations

Een Amerikaanse militair op zoek naar bermbommen in Irak

Een veel voorkomende toepassing van metaaldetectoren vindt je in de vorm van “poorten” in luchthavens en andere bewaakte gebouwen zoals gevangenissen en gerechtsgebouwen, waar de bezoeker door moet lopen en het bewakingspersoneel auditieve (met geluiden) en visuele (met beelden) informatie krijgt over de aanwezige hoeveelheid metaal. Bij twijfel, of om de precieze plaats van het aanwezige metaal te vinden, gebruikt het bewakingspersoneel kleine draagbare versies. Gelijkaardige, ietwat grotere, draagbare versies worden gebruikt door hobbyisten om metaal in de bovenste lagen van de bodem te vinden.

metaaldetector_vliegveld

Een detectiepoort in een luchthaven

Ook de verkeerssensors in het wegdek die de verkeerslichten verkeersafhankelijk maken zijn metaaldetectoren die de aanwezigheid van auto’s en zelfs fietsen waarnemen. Veel machines met transportbanden zijn voorzien van metaaldetectors om de positie van de band te kunnen bepalen en het apparaat goed aan te kunnen sturen. Zo zijn er intussen dus ontelbare toepassingen terug te vinden waar dit apparaat wordt toegepast.

Dectectielussen

Detectielussen in een weg voor verkeerslichten of snelheidsmetingen

Hoe werkt de Metaaldetector?

Dankzij elektromagnetische inductie kan een metaaldetector voorwerpen detecteren die zich centimeters onder de grond bevinden. Detecteren betekend vinden of zoeken. Een metaaldetector kun je dus ook metaalzoeker noemen.

Elektromagnetische inductie is een natuurkundig verschijnsel en werkt als volgt: Voorwerpen van metaal kunnen als je er stroom op zet magnetische velden vormen. Een magnetisch veld is onzichtbaar en hangt ook rond de aarde. Het heeft een noord- en een zuidpool.

aarde_magnetisch-veld

Het magnetisch veld rond de aarde

Het magnetische veld rond het metalen voorwerp werkt op precies dezelfde manier maar dan in het klein. Metalen voorwerpen die in dit magnetische veld terecht komen maken van deze magnetische verandering stroom. Dit gebeurt zonder dat ze elkaar hoeven aan te raken. Dit stroompje heet inductiestroom.

schotel_magnetisch-veld

Schotel van een metaaldetector met een magnetisch veld

zoekspoelDe schotel bestaat uit 2 spoelen. 1 van de spoelen heet de oscillator of zend spoel die met behulp van stroom het magnetisch veld  opwekt. Deze spoel is de grootste van de 2 en bevindt zich aan de buitenkant van de schotel. Door dit magnetische veld zal er bij metalen voorwerpen in de grond een klein stroompje worden opgewekt. Dit stroompje kan door de kleinere spoel die zich in het midden van de schotel bevindt worden opgevangen, omdat het op zijn beurt weer een wisselend magnetisch veld opwekt. De metaaldetector zet dit stroompje om in een piepje of laat een lampje branden om aan te geven dat er iets onder de grond zit. Het dieptebereik van een gemiddelde hobbydetector is ca. 25 cm. Dit heet de maximale zoekdiepte en is afhankelijk van het apparaat wat je gebruikt en van de omgevingsfactoren zoals grondsoort en de vochtigheid van de grond. Ook de eigenschappen (geleiding) van het voorwerp wat onder de grond ligt is belangrijk. Goud geleid beter dan ijzer dus die hoor je beter.

Welke metalen kan een metaaldetector detecteren?

Afhankelijk van het type metaal wordt er een bepaald geluid weergegeven. Je kan zelfs je metaaldetector zo instellen dat bepaalde metalen niet zullen worden gedetecteerd, zodat je je kan focussen op bijvoorbeeld goud of zilver. Dit heet zonder grappig te zijn discrimineren. Je kunt de zwakkere metalen wegfilteren en de kostbare metalen opzoeken. De metalen die een metaaldetector kan detecteren zijn:

  • Goud
  • Zilver
  • Koper
  • Lood
  • Nikkel
  • Tin
  • Aluminium
  • Brons
  • Staal
  • IJzer
metalen

Koper, zilver, platina en goud

Wetgeving – Wat mag wel en wat mag niet als je gaat zoeken?

Er is veel onduidelijk over de wetgeving over het zoeken met een metaaldetector. Wetten die relevant zijn of kunnen zijn met betrekking tot metaaldetectie zijn:

  • De monumentenwet, die de bescherming van cultuurhistorische monumenten regelt en beperkingen stelt op het vlak van opgraving;
  • De wet en regelgeving met betrekking tot het vinden van onbeheerde goederen (oftewel ‘vindersloon’).
  • In sommige gevallen de wet wapens en munitie.
  • In zeldzame gevallen de wet op de lijkbezorging en de conventie van Genève. Het komt in Nederland zeer zelden voor, maar af en toe worden lichamen van vermiste personen, of slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog gevonden.

Tenzij een rechter anders oordeelt, is het bezit van een metaaldetector in Nederland nooit strafbaar en het zoeken naar ‘niet-monumenten’ (objecten die minder dan 50 jaar oud zijn) is in principe ook nooit strafbaar. Het graven in de Nederlandse bodem is in bepaalde gevallen wel aan regels gebonden.

Je moet dus opletten waar je naar toe gaat. Is het privégrond dan moet je eerst toestemming vragen aan de eigenaar. In een stadspark of plantsoen is het niet toegestaan om te graven. Als je gaat graven moet je er voor zorgen dat je geen te grote gaten graaft. Begin pas met graven als je zeker weet dat daar iets zit. Probeer de toplaag uit te snijden (1) en om te slaan, zodat je straks het gat weer netjes af kunt dekken(2). Haal voorzichtig je vondst eruit (3). Gooi het gat zorgvuldig dicht en stamp het aan, zodat er niemand over kan struikelen (4).

opgraven

De 4 stappen voor het uitgraven van een vondst

Vondsten

Er zijn in Nederland ongeveer 40.000 mensen bezig met het uitoefenen van de hobby metaaldetectie. De vondsten van metaaldetector hobbyisten lopen daarom ook sterk uiteen. Er zijn ook verschillende richtingen in de hobby en iedereen zoekt naar iets anders of op een andere plek of omstandigheid. Er valt onderscheid te maken tussen de volgende categoriën.

  1. Strandzoekers
  2. Militariazoekers
  3. Schatzoekers
  4. Akkerzoekers
  5. Stortzoekers
  6. Wrakzoekers (duikers)

1. Strandzoekers

Voor mensen die deze hobby niet echt goed kennen is dit de bekendste vorm. Strandzoekers zoeken vooral naar verloren spullen van badgasten. Dit zijn dus vooral verloren sieraden en kleingeld.

strandzoeker

Strandzoeker

2. Militariazoekers

Militariazoekers zijn mensen die oude slagvelden afzoeken op zoek naar militaire voorwerpen, zoals musketkogels, uniformknopen of insignes maar ook kogelhulzen, punten en granaatscherven.

SAMSUNG DIGITAL CAMERA

Een militaria zoeker heeft een huls gevonden

3. Schatzoekers

De term schatzoeker wordt vaak door buitenstaanders gebruikt, maar feitelijk is de kans op het vinden van een heuse schat zeer klein. Er zijn dan ook vrijwel geen mensen op zoek naar een schat. De term schatzoeker wordt wel gebruikt voor zoekers die hun vondsten te koop aanbieden en er geld aan willen verdienen, en/of zoeken op verboden plaatsen zoals op archeologische opgravingen en/of monumenten waardoor ze deze kostbaarheden eigenlijk stelen om duur te kunnen verkopen.

Treasure chest

Op jacht naar de schat

4. Akkerzoekers

De grootste groep metaaldetector hobbyisten zoekt op een akker naar oude voorwerpen en munten. Als je een goede akker hebt gevonden kun je hier van alles vinden zoals muntjes, knopen, vingerhoedjes, messen en andere oude gebruiksvoorwerpen. Deze voorwerpen zijn daar terecht gekomen door het “bemesten” van de akker met stadsafval in vroeger tijden.

RICOH

Akkerzoekers zoeken hier in groepsverband

5. Stortzoekers

gronddepot

Grond depot of grond stort

Deze groep zoekers zoekt naar voorwerpen in grond afkomstig uit bouwputten of van opgravingsterreinen die ergens “gestort” is. Hierin kunnen allerlei voorwerpen zitten die ooit verloren zijn. Als je weet waar de grond vandaan komt, kun je de vondst aan dat gebied koppelen. Als je dit niet weet is het een vondst zonder thuis maar zeker leuk om te hebben. Er zitten vaak bijzondere dingen verborgen in dit soort gronden. Uiteenlopend van munten, sieraden en oude gebruiksvoorwerpen.

6. Wrakzoekers

wrakduiker

Duiker met metaaldetector

Dit zijn vaak duiksporters die metaaldetectors gebruiken om wrakken van gezonken schepen te onderzoeken op metalen voorwerpen, munten of kanonnen op te sporen. Deze metaaldetectors zijn waterdicht waardoor ze helemaal onder water kunnen. Bij de gewone metaaldetector kan alleen de zoek spoel onder water en niet het elektronische gedeelte van het apparaat.