Maandelijks archief: november 2013

Knopje of wieltje bij pad naar Groot Molenbeek

knopje_grootmolenbeekscharnierDit knopje of wieltje heb ik gevonden op het pad dat loopt vanaf de Huijbergsebaan naar Groot Molenbeek. Het lag zo’n 250 meter het pad in. Het knop is zo’n 2 centimeter groot en lijkt op de bovenkant van een pion of loper van een schaakspel. Het gaat hier dan om een half stuk. De onderkant heb ik niet gevonden, dus het zou ook heel iets anders kunnen zijn. En dat is het ook, want met een beetje rondkijken door de huiskamer ontdekte ik dat wij thuis in onze huiskamer ook zo’n knopje hadden. Het is de onderkant van een bronzen scharnier.

 

Fles bij de Heimolen

fles_heimolen

Een heel bijzondere bij vondst. Toevallig gedaan bij een stuk schrootijzer. Deze 30cl fles is nog helemaal heel. De fles zat zo’n 20 centimeter diep. Op de bodem is een merk van de fabrikant te zien.

flesbodem_heimolenTussen 1700 en 1800 is men begonnen met het fabrieksmatig vervaardigen van flessen. Er werden door één enkele producent toen al een miljoen flessen per jaar gemaakt. Het is dus al lang een gangbaar product, Pas in 1903 werd er machinaal geblazen waardoor de vorm van de fles constant werd. Deze fles is door zijn perfecte vorm van na 1903 en waarschijnlijk achtergelaten door mensen die daar hebben gerecreëerd.

glas_productie

 

Zinken plaat bij de Heimolen

zinkenplaat_heimolenDeze zinken plaat is 30 x 20 centimeter groot. Halverwege is hij doormidden gevouwen en aan de einden zijn ze ingeknipt en zitten nog resten van nagels. De hoeken zijn rond en er zit een gespiegelde hoefijzervormige afdruk aan beide helften van de plaat. De plaat zat op grote diepte zo’n 40 centimeter diep. Door de grootte heb ik hem kunnen vinden. Wat zou het zijn en hoe oud is het. Het lag aan de rand van de cirkelvormige beplanting bij de Heimolen.

 

Draadglas bij de Heimolen

draadglas_heimolenDit stuk draadglas vond ik wel leuk om te laten zien. Het ging te keer op mijn detector dus ik dacht een mooie vondst gedaan te hebben die misschien wel van de molen van de Heimolen kon zijn. Dat was het dan ook wel, omdat wel erg oud draadglas lijkt te zijn. Ik heb intussen uitgevonden dat draadglas nog niet zo heel erg oud is en niet bij de molen heeft gehoord. Die verdween rond 1890. Ik denk dat deze vondst eerder overeen komt met de vondst van de achterplaat van de Voltmeter. Er zat zo’n 10 tot 15 meter afstand tussen deze twee vondsten.

friends-of-glass

 

Lokatie van de molen bij de Heimolen (tot 1890)

Grotere kaart weergeven

Op een druilerige zondag zat ik eens in het tijdschrift de Waterschans te neuzen. Ik vond het onderstaande artikel en er ontstond interesse voor de molen die op de Heimolen zou hebben gestaan. Mooi hoor een oude molen, maar waar precies zou hij dan hebben gestaan? Dan zou ik er eens kunnen gaan zoeken.

heimolen_waterschans

Na het lezen van deze tekst kwam de speurtocht naar een kaart met de locatie van de molen. Die was met een eenvoudige zoekopdracht bij de beeldbank van het Markiezenhof snel gevonden. De volgende kaart geeft de plek piekfijn aan:

  • Identificatienummer:         KM 226
  • Inhoudsdatering:               laatst1880-09-28
  • Beschrijving voorstelling:   Kadasterkaart van Bergen op Zoom, Sectie E2.
  • Toponiemen:                     Bij den Hei Molen, De Kievit, Molenzigt.

kaart_molenOok stond de houten molen getekend op een kaart uit 1759. Van deze kaart is hieronder een fragment te zien.

kaart-met-molen-1759

 

Deze kaart verraad ook een beetje hoe de molen er uit heeft gezien. In de regio stonden meerdere molens met deze vorm. Ik vond op internet een foto van een molen die in Roosendaal langs de Bredasche baan heeft gestaan. De foto dateert uit 1925. Het is dan ook heel goed mogelijk dat de molen op de Heimolen er zo heeft uitgezien.

BU251313

Kogelhulzen bij de Heimolen

kogelhulzen_deHeimolenDe tweede wereldoorlog kwam overal, dus ook op de locatie waar waarschijnlijk de molen heeft gestaan. De eerste en de derde huls zijn zelfs afkomstig van oefeningen, want het zijn losse flodders. Deze zijn waarschijnlijk afgeschoten door dienstplichtig militairen van de Cort-Heyligerskazerne waar ik het muntje uit 1899 heb gevonden langs de Oude-Huijbersebaan.

 

Wijzerplaat van een Voltmeter bij de Heimolen

IMG-20131122-WA0001

De achterplaat van een Voltmeter. Deze heb ik vlak bij de cent van Willem I gevonden. Eerst dacht ik dat het een schaalverdeling van een weegschaal was maar de V verraadde dat het om een Voltmeter ging. Elektriciteit middels elektromagnetisme werd uitgevonden in 1820 door een Deense hoogleraar, dus deze plaat stamt dus zeker van na die tijd. Zou de molen die tot 1890 heeft gestaan een stroomvoorziening zijn geweest? Gangbaar werd stroom in ons gebied pas later dan 1890 (toen werd de molen gesloopt) wat de molen als stroomverwekker uitsluit. Klik HIER om naar een site met de geschiedenis van electriciteit te gaan.

achterplaat_Voltmeter

Deze achterplaat kan ik helaas niet terugvinden op het internet. Het is wel een oud exemplaar. Nu heb ik in de Waterschans wel gelezen dat hier zoeklichten en afweergeschut hebben gestaan van de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog om het Engels luchtoffensief tegen Duitsland op te vangen. Ik begin er gezien de vondsten bijna van overtuigd te raken dat op deze open plek op de hei een dergelijk apparaat gestaan kan hebben.

zoeklichten_tekst

Hieronder een voorbeeld van een zoeklicht. Bij zo’n zoeklicht hoort een stroomvoorziening in de vorm van een aggregaat. Daar zou dus makkelijk de achterplaat van de Voltmeter vandaan kunnen komen en misschien het draadglas wat ik ook op deze plek heb gevonden ook wel.

oorlog-zoeklicht05

Voorbeeld van een Duits zoeklicht. Deze foto is gemaakt in Piershil. Er zijn helaas geen foto’s van zoeklichten in onze omgeving.

Of de Duitsers in hun aggregaten Nederlandse meetinstrumenten gebruikten weet ik niet, maar linksonder op de achterplaat staat een merknaam NIEAF, wat een in Utrecht gevestigd bedrijf was. NIEAF staat voor: Nederlandsche Instrumenten en Electronische Apparaten Fabriek. Ik heb op internet een foto gevonden met het gezicht op de voorgevel van de fabriek  aan de Jutfaseweg 194 te Utrecht. De fabriek is in 1918 in gebruik genomen. Het adres is ca. 1935 gewijzigd in Jutfaseweg 205. De achterplaat kan dus niet ouder zijn dan 1918.

nieaf utrecht

De fabriek van NIEAF in Utrecht tussen 1918 en 1935

Henk van de Meij schreef op 18 januari 2015 om 16:19 het volgende bericht:

LS

Zoekend op het net om info over een Nieaf voltmeter kwam ik bij jou site uit. op pagina “Achterplaat Voltmeter bij de Heimolen”. De wijzerplaat (geen achterplaat) is waarschijnlijk van een Nieaf paneel meter (zie voor voorbeeld van het zelfde type (weekijzer)meter http://veiling.catawiki.nl/kavels/842875-twee-voltmeters-van-het-merk-nieaf-midden-20e-eeuw. Aan het serienummer op de wijzerplaat (208291) schat ik dat de meter inderdaad van rond de wereld oorlog is (kijk eens achter op de wijzerplaat of daar nog een (met potlood geschreven) datum staat. De wijzerplaat ziet er opmerkelijk goed uit, vaak is het op metaal (staal, koper of aluminium) geplakt (dik)papier waarop de schaal verdeling getekend of gedrukt is.

Zie ook http://www.elektriciteitsmuseum.nl

MVG Henk

Hartelijk dank Henk voor deze aanvullende informatie. Ik heb nog gekeken of er met potlood iets op de achterzijde te vinden was, maar dit was helaas niet het geval. Wel lijkt de wijzerplaat een geëmailleerde opdruk te hebben, maar dat kan natuurlijk ook lak zijn. Ik heb de titel gewijzigd van achterplaat naar wijzerplaat.

1ct van Willem I uit 1828 bij de Heimolen

1ct_WillenI_1828_HeimolenDe munten zijn gevonden vlak langs het hekwerk wat het fietspad met het achterland scheid. In de buurt van deze munt lag ook de achterplaat van een voltmeter. Ze hebben waarschijnlijk niet zo veel met elkaar te maken, maar het verraad waarschijnlijk wel de plaats waar de Molen (of een bijgebouw) heeft gestaan en vermoedelijk dan de ingang.

Munt_gevonden

 Hieronder een afbeelding van een onbeschadigd exemplaar. Afbeeldingen afkomstig van de website van Koninklijke Nederlandse Munt.

download7download8

Metalen voet bij de Heimolen

restant_heimolen1restant_heimolen2

Deze twee vondsten werden vlak bij elkaar gedaan. De plek waar ik deze vondsten heb gedaan lijkt mij een locatie in de molen, het lag in een gebied omringd door beplanting. In eerste instantie dacht ik dat het een sierrand van een naambord of schild was en hield ik het stuk metaal op zijn kop, maar bij nader inzien zou het eerder een voet van een grote koffiepot, ketel of zelfs een weegschaal kunnen zijn . Na wat geGoogle vond ik een leuke reële foto van wat het zou kunnen zijn geweest (maar dan ouder en sierlijker).

oude weegschaalHet is zo verschrikkelijk grappig op hier nu op 21 september 2014 op terug te komen. Ik kan u dit gewoon niet onthouden. Tijdens een zoektocht naar de herkomst van de vondst van een stuk smeedwerk op een akker bij de Oude Tol, trof ik een voorwerp aan waarvan de voet mij meteen deed denken aan deze vondst. Gewoon om hem aan u te laten zien zal ik deze foto ook nog even hieronder plaatsen. Ik heb ontdekt dat deze speciale vondsten in je geheugen blijven hangen. Het cultuur historische verhaal is reden hiervan.

antieke-naaimachine-17373417

Lokatie van verdwenen boerderij bij Landgoed Lievensberg

Beschrijving Wikipedia:

Het Landgoed Lievensberg is een 127 hectare groot bosrijk landgoed ten oosten van de A58 bij Bergen op Zoom.

Het gebied bestaat uit loof- en naaldbos, enkele vastgelegde stuifduintjes en een ca 25 ha groot heideveld in het van het gebied. Het ligt vlak bij de stad en wordt druk bezocht door wandelaars. Het is met name te bereiken vanaf de Balsedreef. Die omgeving is fraai parkachtige aangelegd met zware beukenlanen, picknickplaatsen, een heidetuin en een vijver. In de heidetuin vindt men 30 soorten heide.

Het gebied is in eigendom en beheer bij de gemeente Bergen op Zoom, maar een deel is in gebruik als waterwingebied van Brabant Water, dat een productiebedrijf heeft nabij Nieuw-Borgvliet aan de overzijde van de A58, Mondaf genaamd.

Grotere kaart weergeven

Ik ben gaan zoeken bij de entree van de “voormalige” zandweg naar Lievensberg. Dit pad begint aan een zijpad van de Huijbergsebaan welke parallel loopt met de leidingstraat. Na ongeveer 300 meter begint haaks op dit pad de zandweg naar het landhuis Lievensberg. Dit valt erg op, omdat er 3 open vakken langs dit pad zijn, omringd door enorme beukenbomen die zo dicht op elkaar staan dat het eerder doorgeschoten beukenhagen lijken te zijn. Dit trok mijn aandacht vooral vanuit de luchtfoto’s in Google Earth. Dit pad verbond het landhuis met Groot Molenbeek en is goed te zien van boven. Het loopt vanaf het beschreven beginpunt tot aan de Heidetuin, dus bijna tot bij het landhuis. Ik hoorde van voorbijgangers dat er een boerderij gestaan moet hebben. Daarom ben ik gaan speuren in de beeldbank van het Markiezenhof om oude kaarten te vinden van het gebied. Ik vond een kaart uit 1907 waar een boerderij op staat.

  • Kaart identificatienummer KM 49.
  • Objectnaam/titelGem: Bergenopzoom in 7 sec: Sectie E in 3 bladen genaamd Borgvlietsche Heide Blad 2 van Nº 135-310

 Hieronder een screenshot van het gebied waar ik actief ben geweest.

Vindplaats_Lievensberg_kaar

1/2 cent Willem I uit 1837 bij Landgoed Lievensberg

halve ct_WillemI_1837halve-ct WillemI_achterhalve-ct_WillemI_voorHet is niet heel duidelijk te zien dat deze munt uit 1837 komt. OK… 18 is wel duidelijk maar die 37 waar haal je dat vandaan. In de bovenste foto is door andere belichting de 7 goed te herkennen. Voor de rest gebruiken we wel wat fantasie. Maar als je weet wat je moet zien dan kom je al snel een stuk verder. Kies zelf maar! Ik gok 1837, omdat de roestplek de ronding van de 3 bevat en de 3 ook hoger geslagen is dan de andere cijfers van het jaartal. Niets is dus zeker over het jaar maar wel valt te zien dat er een B nog net onder de C te zien is. Dat betekend dat deze munt in Brussel geslagen is.

download3download4download2download1

 

Knoop met wapen bij Landgoed Lievensberg

knoop_Lievensberg

Een oude knoop met een wapen. Het lijkt een familiewapen maar van welke familie of stadhouder of gilde wie weet het? Ik ben nog hard aan het speuren naar de afkomst en ik ben vooral benieuwd hoe oud het is. De kroon en de helm komen op deze manier het vaakst voor op Franse wapenschilden. Dit is mij tenminste opgevallen tijdens het Googelen. Het begint er op te lijken dat het overblijfselen zijn van de Franse bezettingsperiode die zich op deze manier keer op keer laten terug liet zien in de mode. Meer informatie volgt nog.

grappig

Deze knoop is toevallig voor €1,50 te bestellen op internet. Waar is dit een replica van? Of is mijn vondst niet zo oud misschien.

5ct Juliana uit 1970 bij Landgoed Lievensberg

5ct_Juliana_1970_Lievensber

De vondst van deze munt kondigde zich al aan op het moment dat de zode die ik had gestoken werd omgedraaid. Er tekende een mooie cirkel in de onderkant van de zode, maar de munt lag nog in het gat al weer bedolven onder zand. Bij zo’n eerste aanblik is een vondst gegarandeerd. De grootte van de cirkel verraadde al een beetje dat het om een stuiver ging. Zie je de cirkel?

IMG-20131115-WA0004

Speelgoed paard bij Landgoed Lievensberg

speelpaard_Lievensbergpaard van tinnen soldaatDit paard vond ik op één van de kleine veldjes op Landgoed Lievensberg. Het lijkt een paard wat bij een tinnen soldaat hoort. Toevallig vond ik op internet een soortgelijk paard. Ook zonder soldaat en met dezelfde uitstraling. Helaas was het ook een bodemvondst waardoor er geen duidelijkheid is hoe oud deze vondst is. Ik vermoed dat dit paard uit de tijd komt waar de 1 centieme, 1 pfennig en 1/2 cent zijn verloren. Dat is dan halverwege de negentiende eeuw toen daar nog een boerderij stond.

 

Nop en vetergat ringetje van voetbalschoen bij Landgoed Lievensberg

nop-voetbalschoen_LievensbeDeze 2 vondsten lagen heel dicht bij elkaar en komen dan waarschijnlijk ook van dezelfde schoen. Voetbalschoenen worden al sinds einde 19de eeuw gemaakt maar pas sinds 1949 voorzien van verwisselbare noppen (Uitvinding van Adidas). Door het WK voetbal van 1954, waarbij Duitsland met deze schoenen kampioen werd, wordt het pas een gewild product voor het publiek. Deze nop dateert dus van na 1954.